Trần Nhân Tông biểu tượng của trí tuệ, lòng nhân ái và sự hòa giải

20:47 - 03/11/2019

Trần Nhân Tông (1258-1308) là vị vua thứ ba của triều đại nhà Trần (1225-1400), được sử sách ca ngợi là một trong những hoàng đế anh minh nhất trong lịch sử Việt Nam.

Trần Nhân Tông biểu tượng của trí tuệ, lòng nhân ái và sự hòa giải

Trần Nhân Tông là Hoàng thái tử của vua Trần Thánh Tông, lên ngôi năm 21 tuổi (1279). Ông làm vua 14 năm, đến 35 tuổi thì nhường ngôi cho con là Trần Anh Tông để làm Thái thượng hoàng và sau đó một thời gian Ngài đã quyết định xuất gia để trở thành một nhà tu hành.

Dưới sự dẫn dắt của ông, triều đại nhà Trần là một thời thịnh trị và trở thành một trong những triều đại hiển hách nhất cả về võ công và văn trị trong lịch sử Việt Nam. Đây cũng là thời kỳ nhà Trần phải đối diện cùng một lúc với vô số thử thách.

Cương vực lãnh thổ vẫn còn nhỏ yếu và liên tiếp bị xâm hại bởi các lân bang. Ảnh hưởng của triều Lý vẫn còn gây nên nhiềunghi ngờ về vai trò của triều đại mới. Đặc biệt, đây là giai đoạn chứng kiến sự ra đời và bành trướng khắp thế giới của đế quốc Hồi giáo Mông Cổ (1271-1368).

Vó ngựa của quân Mông tung hoành khắp châu Âu và gần như toàn bộ châu Á, tạo nên hình ảnh một đội quân chinh phạt bạo tàn, sở hữu một sức mạnh hủy diệt và không thể kháng cự.

Tuy nhiên, vó ngựa xâm lăng của đế chế Mông Cổ đã bị chặn đứng ở một quốc gia tưởng như nhược tiểu. Cùng với vua cha Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông đã trực tiếp lãnh đạo hai cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên-Mông (lần thứ hai vào năm 1285 và lần thứ ba vào cuối năm 1287 đến tháng 4 năm 1288) và giành được thắng lợi quân sự cuối cùng.

Dưới thời của Ngài, tinh thần vệ quốc được phát huy ở mức cao nhất, toàn dân sục sôi chuẩn bị, quân sĩ tỏ thái độ quyết không đội trời chung với địch. Đây cũng là thời kỳ xuất hiện những vị nguyên soái, đại tướng lỗi lạc như Trần Hưng Đạo, Trần Quang Khải, Phạm Ngũ Lão…

Những thắng lợi từ hai cuộc kháng chiến này đã giúp nhà Trần giữ vững nền độc lập dân tộc, đặt nền móng cho việc mở mang bờ cõi, yên định biên cương và xây dựngmột nền văn hóa Việt Nam tiêu biểu cho các giá trị truyền thống. Đặc biệt, đây chính là những chiến thắng đã khởi đầu cho sự sụp đổ của đế chế Nguyên Mông, giải thoát cho các quốc gia khác khỏi một ách thống trị tàn ác nhất nhì trong lịch sử.

Sau khi lãnh đạo toàn dân khuất phục xâm lược từ phương Bắc, vua Trần Nhân Tông đã bắt tay vào xây dựng đất nước bằng việc khởi xướng tinh thần yêu thương hòa giải. Ngài tâm niệm rằng những người bên cạnh mình là anh em thân thuộc, những người phải lưu lạc và lầm lỗi là những người con xa.

Ngay sau khi về lại Thăng Long, vua đã ra lệnh đốt tất cả những bằng chứng có thể kết tội những người đã từng đồng lõa với giặc. Việc này được sử sách ca ngợi là có tác dụng an dân và định nhân tâm một cách sâu sắc, để rồi trong toàn bộ công cuộc mở rộng bờ cõi và xây dựng nền văn hóa, Ngài đã tụ hội được những người giỏi nhất giúp sức cho đại nghiệp.

Với Trần Nhân Tông, sức mạnh của một dân tộc chủ yếu phải được thể hiện bởi những giá trị tinh thần như lòng nhân ái, tinh thần bác ái và khả năng hóa giải các mâu thuẫn để tạo nên sức mạnh đoàn kết. Nhận thức đó đã giúp Ngài kết hợp những tinh hoa của giáo lý Phật giáo với tư cách là một hệ tư tưởng, một hệ thống giáo dục lớn và những yếu tố căn bản nhất của nền văn hóa vốn có bề dày và được thử thách.